Evenwicht en Balans – wat we kunnen leren van M.C. Escher en de Gulden Snede

Escher.aspxM.C. Escher haalde veel van zijn inspiratie uit de Islamitische kunst, leerde ik dit weekend in het Tropenmuseum. De prachtige patronen die gebruikt worden in tempels, stoffen en kunstwerken vertaalde hij met veel geduld en doorzettingsvermogen in wiskundige ontwerpen en voegde daar dieren aan toe om te komen tot de kunst die over de hele wereld bekend is en gewaardeerd wordt.

De tentoonstelling ‘Escher meets Islamic Art; is tot en met 3 november 2013 te zien in het Tropenmuseum en geeft een boeiend beeld van basis, structuur, ontwerp, orde, chaospatronen en oneindigheid.

Zijn vermogen om patronen terug te brengen tot basisvormen van vierkant, ruit en waaier maakten dat hij de werkelijkheid kon vertalen in surrealistische schoonheid. Door consequent gebruik te maken van zwart en wit, om en om, vlakverdelingen te vergroten en te verkleinen schept hij orde in soms chaotische beelden.

 

Een ander wiskundig gegeven waar hij gebruik van maakte is de Gulden Snede; een verdeling van lijnstukken  in een speciale verhouding die een intrinsieke schoonheid bezit. Deze verdeling wordt ook wel de ‘Goddelijke Proportie’ genoemd en zorgt voor balans in bijvoorbeeld het ontwerp van de iPad, maar is ook terug te vinden in bijvoorbeeld bloembladeren en zelfs in de muziek.

 

Ook in de menselijke maat waar ik eerder over schreef, is de gulden snede terug te vinden. En zonder op de wiskundige achtergrond in te gaan, is het vaak de verklaring voor het slagen of mislukken van een ontwerp, een project of de interpersoonlijke contacten – wanneer de juiste balans wordt gevonden in de aanpak, heeft deze een grote kans van slagen.

 

Kunstenaars weten slim gebruik te maken van de gulden snede in hun werk, daarmee brengen ze balans aan. Balans aanbrengen tussen ratio en gevoel, tussen formeel en informeel, tussen methodieken en GBV (Gezond Boeren Verstand) is essentieel voor het welslagen van elk initiatief. En omdat alles in de natuur gebaseerd is op deze ‘Goddelijke Proportie’  mag u bij het afwegen van besluiten vertrouwen op uw innerlijk kompas – uw onderbuik gevoel. Breng de feiten terug tot herkenbare proporties, zwart en wit. Schep orde in chaospatronen door stelselmatig voor en tegen af te wegen en in balans te brengen. Evenwicht in de klok en het kompas – de koers van de organisatie in balans met de capaciteit van de medewerkers en de oplevertermijn van uw producten.

 

Met name bij het begeleiden van veranderingen is het noodzakelijk de juiste balans te vinden in de informatie die u uw medewerkers geeft; te weinig informatie zal de geruchtenstroom juist stimuleren, te veel informatie wekt verwarrend en zorgt ook voor onrust. Er moet ruimte zijn voor tweerichtingsverkeer in de communicatie om de samenwerking te bevorderen en te zorgen dat de medewerkers betrokken zijn en blijven bij de onderneming en het resultaat tijdens het veranderingsproces.

 

Of, in de woorden van de grootmeester M.C. Escher zelf, “Zo, laat ons dan proberen om de berg op te klimmen, niet door te trappen op wat onder ons ligt, maar door ons op te trekken aan wat zich boven ons bevindt, voor mijn part aan de sterren, amen.”

La Dolce Vita na de vakantie

Terug van vakantie treffen we bijna tropische temperaturen aan in Nederland. Het is aanlokkelijk om de vakantie nog even te verlengen of lekker thuis in de tuin het nieuwe werken in praktijk te brengen. Want wat is het lekker om het vakantiegevoel nog even vast te houden? Bezig zijn op vakantie is zo anders dan druk zijn met deadlines die weer roepen om aandacht vanuit de dagelijkse werkpraktijk.

 

De zomerse temperaturen in Nederland hebben dit jaar lang op zich laten wachten. Het verlangen naar zon en vakantie is daardoor sterker dan ooit; kiosken liggen vol met dikke zomeredities van tijdschriften en veel reguliere tijdschriften hebben daar een zomerboek aan toegevoegd vol verhalen en spelletjes voor tijdens de vakantie.

DSCN9244

Italië was dit jaar het thema voor veel tijdschriften – la dolce vita ofwel: het zoete leven. Een belofte voor een fijne vakantie, met lekker eten, Italiaanse wijn, schepijs en espresso tegen een prachtig decor.

Ook zijn er net als ieder jaar weer de verhalen over stress op vakantie – te hoge verwachtingen die dan niet waargemaakt zouden kunnen worden op de plaats van bestemming. Feit blijft dat het vakantiegevoel gecombineerd met de zomerse temperaturen zorgen voor een ontspannen sfeer, mensen voelen zich beter en vrolijker. Daardoor komen mensen in een positieve spiraal terecht – door zich beter te voelen, hebben ze meer zin om in actie te komen, ze gaan meer doen en dat geeft meer voldoening. Door meer voldoening voelen ze zich beter en daarmee is de spiraal van positiviteit en effectiviteit ingezet.

 

Uitgerust en opgeladen na de vakantie komt de werknemer meestal weer snel in zijn of haar ‘gewone’ dagelijkse ritme van thuis terecht, op het werk is niets veranderd; business as usual dus ook daar stapt de werknemer weer in het ritme. En daarin ligt nu de uitdaging voor de manager die zijn medewerkers gemotiveerd wil houden, die binding met zijn klanten nastreeft en betrokkenheid wil creëren in zijn team.

 

Dit principe wordt nergens zo treffend omschreven in het boekje ‘VIS’ met de veelbelovende ondertitel ‘Energie, passie en plezier’ van Stephen C. Lundlin, Harry Paul en John Christensen.  Door het toepassen van een aantal eenvoudige principes die dagelijks toegepast worden bij een bijzondere vishandel in Seattle kan iedere afdeling en ieder bedrijf de positieve spiraal inzetten of in stand houden waardoor werknemers zich goed voelen bij wat ze doen, met plezier naar hun werk gaan en dat ook uitstralen naar het team en de klanten.

 

Uiteraard hebben veranderingen tijd nodig, een mentaliteitsverandering is meer dan ‘de knop omzetten’ maar de manager die de waarde inziet van een plezierig werkklimaat en die wil samenwerken om goede resultaten met de afdeling te bereiken, kan het vakantiegevoel leren vasthouden door de principes uit dit boek toe te passen.

La vie est belle!

 

Intern communicatieplan en uitwerking

Door aandacht te besteden aan de interne communicatie zal de betrokkenheid en daarmee de motivatie van uw medewerkers toenemen. Immers; de werknemers zijn het daadwerkelijke kapitaal van de onderneming en door aandacht te hebben voor de menselijke factor zullen zij zich gehoord en zo mogelijk ook begrepen voelen. Betrokken en gemotiveerde medewerkers zullen zich eerder identificeren met de doelen van de onderneming.

 

Een plan voor de interne communicatie veronderstelt ook een tweerichtingsverkeer; zowel de bereidheid tot luisteren als tot spreken. In het geval van een plotselinge crisis of een organisatie wijziging is het daarom van belang niet alleen duidelijk te maken wat er aan de hand is en de feiten te presenteren; het is dan juist ook van belang dat het management de tijd neemt om te luisteren naar hetgeen er onder de medewerkers leeft zodat daar op ingespeeld kan worden.

 

Een goed plan voor de interne communicatie is geen momentopname; het is een continu proces van informatie uitwisseling op diverse niveaus; strategisch, tactisch en operationeel. De functies van interne communicatie zijn dan ook:

  • Het ondersteunen van het primaire proces – het uitwisselen van operationele informatie
  • Het bevorderen van de betrokkenheid  – door tweerichtingverkeer in de communicatie zowel top-down als bottum-up en diagonaal.
  • Het begeleiden van veranderprocessen en crisissituaties – informeer de medewerkers over de situatie en wat het management van de medewerkers verwacht.

Door steeds in gesprek te blijven en actief onderzoek te doen naar (mogelijke) communicatie storingen streeft u naar een open communicatie binnen uw bedrijf en zult u in staat zijn samen met uw medewerkers effectief in te spelen op veranderingen.

De Paus en het Gouden Uur

Het gouden uur is een term die in de hulpverlening gebruikt wordt. Het geeft aan dat wat je het eerste uur doet, bepalend is voor de afhandeling van de hele hulpverlening. Door de hulpverlening in dit eerste uur goed te organiseren, verhoog je de overlevingskansen van het slachtoffer of de slachtoffers.

 

We hoeven niet op een incident te wachten voor we gebruik kunnen maken van deze kennis. De meerwaarde van een structurele aanpak is elke dag toe te passen. Want ook in het dagelijks leven geldt dat hoe je je dag begint bepalend is voor de rest van de dag. Dus niet alleen je stemming maar je hele aanpak, ritme en creativiteit.

 

Daarmee is niet gezegd dat er geen verplichtingen zijn die ook een stempel op de dag drukken; onbewust zul je anders wakker worden op de dag dat je op vakantie gaat dan op de eerste werkdag van de week. Of op de laatste werkdag van je carrière, zoals bijvoorbeeld Paus Benedictus XVI die afgelopen donderdag voor de laatste keer als Paus wakker werd.

 

Vorig jaar heb ik hem vanaf het balkon van zijn werkkamer aan het Sint Pietersplein in Rome horen spreken. Vakantie of geen vakantie, weer of geen weer, de Paus spreekt iedere zondag de aanwezigen toe en spreekt dan ook de zegeningen uit over de buitenlandse bezoekers, in hun eigen taal. En ook al ben ik niet Katholiek, toch raakte me dat. Deze man, met zijn Goddelijke macht, doet moeite om zich verstaanbaar te maken voor mij, bezoeker uit Nederland.

 

Mensen zijn vaak genegen meer moeite te doen voor mensen die trachten hen te begrijpen, die zichtbaar moeite doen om te verstaan en daardoor verstaan worden. Wat een prachtig idee zou het zijn als managers het gouden uur zou benutten om in gesprek te komen met zijn medewerkers. Gewoon, door op een zeepkist te klimmen, open te zijn over wat er speelt en medewerkers te vragen hem te helpen, vragen aan medewerkers wat hen drijft, wat hen belemmert in het behalen van hun doelen.

 

De Paus heeft een ongewone beslissing genomen; hij heeft niet gewacht tot hij dood zou gaan voor er een nieuwe Paus kan komen, hij heeft aangegeven dat hij niet genoeg kracht heeft om dat te doen wat hij als Paus wil doen. Een wijs besluit; je hart volgen en datgene doen waar je goed in bent. En dat delen met anderen, misschien wel tijdens een zeepkistsessie.

Kaas, Vis en Organisatie 3.0

De stelling ‘Mensen zijn vaak sneller dan organisaties in het adopteren van digitale technologie’ wordt gebruikt door Management Boek om een Boekevent rondom het thema Organisatie 3.0 aan te prijzen.

 

Uiteraard is het makkelijker voor een mens om iets te veranderen dan een hele organisatie structuur aan te passen aan een verandering. Niet alleen de denkwijze van individuele medewerker is daarbij van belang, ook die van het management en de beslissers daaromheen.

 

Maar wat zijn nu veranderingen, hoe kunnen we die bewerkstelligen en: wat hebben we er aan?

 

Van oudsher werden door de rondreizende verhalenvertellers parabels verteld; korte verhalen die gebruikt werden om mensen wat te leren en die vaak fictief waren. Om de luisteraar meer in het verhaal mee te kunnen laten gaan, werden ook vaak dieren gebruikt om iets te verduidelijken. Een sluwe vos, een bange wezel; dieren met menselijke eigenschappen die vaak ook kunnen spreken. Door deze dieren op te nemen in het verhaal en de vaak wat negatievere eigenschappen niet op personen te betrekken, voelen de toehoorders zich minder snel aangevallen en stellen zich daardoor open voor het verhaal.

 

Dit principe wordt nog steeds toegepast in vele (management)boeken; van pinguïns, muizen, beren en vissen kunnen we heel veel leren. Deze komen we ook tegen in de vele seminars rondom verandering; het platform van de moderne verhalenverteller.

 

De muizen uit ‘wie heeft mijn kaas gepikt’ laten zien dat veranderingen niet negatief hoeven te zijn en hoe verschillende mensen op andere momenten nieuwe bronnen (van inkomsten) gaan zoeken. ‘Help, onze ijsberg smelt’ laat zien hoe pinguïns omgaan met veranderingen en hoe we het leuk kunnen hebben op de werkvloer, kunnen samenwerken en daarbij productief kunnen zijn leren we uit het simpele boekje ‘V.I.S.’.

 

Om echte veranderingen door te voeren is het van belang een plan te maken; wat willen we veranderen en waarom. Door focus aan te brengen, kunnen we keuzes maken die ons dichter bij het doel brengen. Daarbij is het van belang een verandering door te voeren in:

  • Kennis
  • Houding
  • Gedrag

De manier waarop we dit doorvoeren en de middelen die we daarbij kiezen zijn essentieel voor het slagen van de operatie.

 

Een middel om een verandering in een organisatie door te kunnen voeren, kan het uitwerken een parabel uit een boek zijn. Zolang het menselijk aspect maar vooropgesteld wordt. Want zonder de menselijke factor is een organisatie 3.0 een motor die niet draait.

 

Diversificatie en omdenken in ons Koningshuis

Diversificatie is een term die vaak gebruikt wordt om aan te geven dat er meer vrouwen in de top van bedrijven zouden moeten komen. Ook bij de Nationale Politie wordt met de term diversificatie bedoeld dat de korpsleiding niet per definitie uit mannen moet bestaan, maar uit een combinatie van mannen en vrouwen. Daarbij kunnen de specifieke vaardigheden van beide seksen op een slimme manier gecombineerd worden, zodat de slagvaardigheid vergroot wordt.

 

De definitie van diversificatie is: een actie die verscheidenheid aanbrengt. Ofwel: een strategie om door middel van een spreiding over meerdere hulpbronnen de risico’s te spreiden. Dit is veel breder dan het uitgangspunt van meer vrouwen aan de top of: het doorbreken van het glazen plafond, waar ook al vele boeken over geschreven zijn en wat al jaren vrouwen in beweging gezet en gehouden heeft.

 

En dat terwijl we al jaren wisten dat de monarchie afstuurde op een omgekeerde beweging; de troonopvolger is een man en na bijna honderd jaar een vrouwelijke monarch op de troon, gaan we op 30 april de omkeer meemaken.

 

Is dit een steek voor de vrouwenbeweging in Nederland? Na de eerste beelden op tv, de zakelijk en toch ontroerende toespraak van onze Koningin waarin zij haar aftreden aankondigde, was de eerste mededeling die ik onderin beeld zag ‘ Koningsdag op 27 april’.  Luidt deze aankondiging een nieuw tijdperk in? Van Koningin naar koopman, van fijngevoeligheid – een eigenschap die vaak aan vrouwen wordt toegedicht – naar de zakelijke stijl die vaak kenmerkend is voor de mannelijke aanpak.

 

In tijden van recessie is het soms nodig harde maatregelen te nemen, kunnen we niet meer met woorden toe en moeten daden het verhaal vertellen. Om in beweging te komen, moeten we soms beginnen met rennen om anderen aan te sporen ook in beweging te komen. Niet eindeloos vergaderen en motiveren, niet wachten op het juiste moment maar beslissingen nemen, in actie komen en draagvlak creëren door te laten zien waar we voor staan.

 

Zichtbaarheid is belangrijk om gevonden te worden, om medestanders te vinden en samen stappen te zetten. Juist geholpen door social media,  want macht komt uit het delen van informatie, weten hoe je de mensen uit je netwerk kunt inzetten om gezamenlijke doelen te bereiken.

 

Persoonlijk geloof ik in de kracht van 1:1 communicatie. Je kunt nog zoveel vrienden op Facebook hebben of nog zoveel volgers op Twitter, zolang je deze mensen niet persoonlijk kent, is het lastig een band op te bouwen en al helemaal vreemd om te spreken van ‘vrienden’. Social media zijn ondersteunend aan persoonlijke contacten, een middel om snel informatie uit te wisselen of op te zoeken. Maar soms is een kop koffie of een telefoontje effectiever dan de krachtigste post of tweet.

 

En ook deze mix van persoonlijke en online contacten is een vorm van diversificatie, door het gebruik van diverse bronnen om elkaar te bereiken kun je contact houden met een steeds groter netwerk, een beweging in gang zetten en de beweging doorzetten.

 

We krijgen straks op 30 april een koningshuis met een Koning aan het hoofd. Hij is van de nieuwe generatie, die misschien geen chocolademelk schenkt voor het volk maar die het volk bereikt via social media. Onze Koning spreekt misschien een generatie aan die niet geabonneerd is op het tijdschrift ‘Vorsten’ maar die weet wat er leeft en meedenkt door slim gebruikt te maken van bestaande netwerken. Ook dat is omdenken. Koningin Juliana was ‘de stem van het volk’ maar onze Koning zal straks wellicht onderdeel zijn van deze stem van het volk, omdat hij gebruik kan maken van communicatie 2.0.

Brandweer Bunnik

In de rol van Post Oefen Coördinator Bunnik ben ik vanuit Majicou Communicatie aanspreekpunt voor alles wat met oefenen en geoefendheid te maken heeft binnen het korps van de vrijwillige brandweer Bunnik.

Daarbij hoort de indeling van oefenleiders in het oefenrooster, de verantwoordelijkheid voor de oefenmaterialen en bestellen van oefenmiddelen die niet op de eigen post aanwezig zijn.

Om de oefenleiders te ondersteunen in het voorbereiden van de oefeningen, heb ik standaarden voor oefendraaiboeken en presentaties ontwikkeld. Ook het verzamelen, rubriceren en beschikbaar stellen van oefendocumentatie, de registratie van de oefeningen en de geoefendheid is een taak die bij deze rol hoort.

Van belang is om goed te plannen en goed te organiseren, zodat met inzet van zo min mogelijk tijd een zo groot mogelijk effect bereikt wordt. Luisteren naar wat er speelt en waar behoefte aan is, is hierbij cruciaal.

Storytelling en de kracht van open communicatie

Managers staan onder grote druk om met hun team prestaties te leveren waar het bedrijf trots op kan zijn. Van cijfers is bekend dat ze dusdanig gepresenteerd kunnen worden dat ze het gewenste beeld laten zien. Maar hoe zit het met het werkelijke kapitaal van de onderneming, de menselijke factor?

 

StorytellingIn het tijdperk van Social Media is storytelling de trend; het is het middel voor bedrijven om zich te onderscheiden, om het merk niet alleen een gezicht maar ook inhoud te geven. Zoals heel vroeger ook sagen en fabels gebruikt werden om iets duidelijk te maken of om zaken beter te kunnen onthouden, wordt nu de corporate story belangrijk om het bedrijf onder de aandacht te brengen, om het bedrijf te onthouden.

Social Media leent zich daar bij uitstek voor vanwege de mogelijkheid om grote doelgroepen te bereiken. En juist daarvoor is draagvlak onder de medewerkers essentieel, omdat bijna iedereen toegang heeft tot grote netwerken en omdat ook de verhalen van de medewerkers onderdeel zijn van het verhaal van het bedrijf.

 

Helaas komt het te vaak voor dat managers en medewerkers andere belangen en dus een andere beleving hebben. Omdat ze bijvoorbeeld in een machtsstrijd terecht zijn gekomen en hun positie trachten te verstevigen ten koste van anderen. Bijvoorbeeld door oneerlijke confrontaties ‘ ik heb gehoord dat je slecht communiceert’. Hierbij wordt de (zogenaamde?) bron beschermd zodat op een oneerlijke manier een stelling neergezet kan worden en medewerkers zwaktes toegedicht kunnen worden waartegen geen verweer mogelijk is.

 

In zijn boek ‘Hoe wordt ik een rat?’ beschrijft Dr. Joep P.M. Schrijvers op treffende wijze de politieke arena van bedrijven en de rattenstreken die uitgehaald worden om de eigen posititie te versterken. Anders dan de ondertitel ‘de kunst van het konkelen en samenzweren’ doet vermoeden is het juist als middel te gebruiken om inzicht te verschaffen, de politieke cultuur te doorbreken en plaats te maken voor openheid en heldere communicatie.

 

Want wie communiceert er niet in het eerder beschreven voorbeeld? De medewerker die ‘naar de baas loopt’ om zich te beklagen over de ander in plaats van die ander aan te spreken op zijn of haar houding en gedrag? Of maakt de medewerker die de ander van slechte communicatie beticht zich hier zelf schuldig aan?

 

U doet er als manager dan ook verstandig aan een paraplu functie te vervullen voor uw medewerkers door voor hen een open klimaat te scheppen waarin ze zich veilig voelen en hun talenten kunnen ontplooien terwijl u hen daarbij in uw paraplu functie afschermt van ongelijke machtsstrijd en (politieke) druk van het hoger management. Door te luisteren zonder te oordelen zullen medewerkers zich durven uiten en meer gemotiveerd zijn zich in te zetten voor het gezamenlijke resultaat. Een manager die geen misbruik van zijn positie maakt om zijn medewerkers te overheersen maar die samenwerkt met zijn team zal daarmee meer resultaat op langere termijn boeken. Sleutelwoorden hierbij zijn compassie, vertrouwen en open communicatie.

 

Hiermee kan het verhaal van de organisatie een echt verhaal worden van kracht en samenwerking, Een gezamenlijk verhaal, waarvan geen andere versies ontstaan omdat het ook gedragen wordt door de medewerkers. Een verhaal over een bedrijf waar zowel het management als de medewerkers trots op zijn.